Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya

Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya



Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
 
Türkiyede Iklim Elemanları
Kategori : Coğrafya

Türkiye'nin İklim Elemanları

   Sıcaklık
1. Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı
* En düşük ortalama sıcaklıklar, Kuzeydoğu Anadolu da görülür. 
* En yüksek ortalama sıcaklıklar, Güneydoğu Anadolu Bölgesi nin güneyi ile Akdeniz kıyılarında görülür. 
* En düşük sıcaklık ile en yüksek sıcaklık arasındaki fark 8°C den fazladır. 
* Sıcaklık genelde güneyden kuzeye gidildikçe azalmaktadır.

2. Temmuz Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı
* Temmuz ayında, bölgeler arasındaki sıcaklık farkı Ocak ayına oranla daha azdır. 
* Temmuz ayında en düşük sıcaklık, Kuzeydoğu Anadolu, Karadeniz kıyıları ve
Marmara nın kuzeyinde görülür. 
* Bu ayda en yüksek sıcaklıklar , Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde görülür

3.Ocak Ayı Ortalama Sıcaklık Dağılışı
* Ocak ayında, bölgeler arasındaki sıcaklık farkı, Temmuz ayına oranla daha fazladır. 
* En düşük sıcaklıklar, Kuzeydoğu Anadolu da görülür. 
* En yüksek sıcaklıklar Akdeniz kıyı kesiminde görülür.

   Basınç ve Rüzgarlar
   Basınç
Türkiye yi en çok etkileyen gezici basınç merkezleri şunlardır:
* Sibirya Antisiklonu:
Sibirya üzerinde oluşur. Türkiye yi kışın etkiler. Soğuk ve kar getirir. 60° enlemleri çevresinde oluşmasına rağmen, soğumadan dolayı termik kökenlidir.

* Asor Antisiklonu:
Atlas Okyanusu üzerindeki Asor Adaları çevresinde, 30° DYB alanına bağlı olarak oluşur. Kış mevsiminde Sibirya antisiklonu ile birleşerek Türkiye üzerinde etkili olduğunda İzlanda siklonu Türkiye ye sokulamaz. Bunun sonucunda da ülkemizde kışlar soğuk, sert ve kar yağışlı geçer.

* Basra Siklonu:
Basra Körfezi çevresinin aşırı ısınmasıyla oluşur. Samyeli rüzgârları vasıtasıyla Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde etkili olur. Havadaki nemi kurutarak sıcaklık ve buharlaşmayı artırır. 30° Kuzey enlemi çevresinde oluşmasına rağmen, ısınmadan dolayı termik kökenlidir. Türkiye de yaz mevsiminde etkilidir.

* İzlanda Siklonu:
İzlanda üzerinde oluşur. Türkiye de kışın ve ilkbaharda etkili olur. Etkili olduğunda Türkiye de kışlar ılık, kısa ve yağmurlu geçer. 60° enlemleri çevresinde oluştuğu için dinamik kökenlidir.

    Rüzgarlar
a. Soğuk Yerel Rüzgârlar

* Karayel:
Balkanlar daki yüksek basınç ve Basra Körfezi ndeki alçak basınç sonucu oluşur. Kuzeybatıdan soğuk ve kuru olarak eser. Kış mevsiminde Marmara Bölgesi ile Batı Karadeniz de sıcaklıkları azaltarak kar yağışına neden olur.

* Yıldız:
Kuzeyden eser. Karadeniz üzerinden geldiği için soğuk ve nemlidir. Karadeniz Dağları nda yağış bırakır.

* Poyraz:
Marmara, Karadeniz ve İç bölgelerimize kuzeydoğudan esen soğuk, kuru bir rüzgardır. Doğu Avrupa daki yüksek basıncın etkisi sonucunda oluşur. Kışın sıcaklıkları azaltarak kar yağışına neden olur. Yaz poyrazı ise serin ve kuru olarak eser. Ege Denizi nde, yazın poyraz benzeri rüzgârlar tam kuzeyden eserler. Eski Yunanlılar bu rüzgarlara, ticaret rüzgârı anlamında Etesia demişlerdir. Bugün de, Dünya literatüründe Ege Denizi nde yazın kuzeyden esen rüzgârlara etezyen (etesien) denilmektedir.

b. Sıcak Yerel Rüzgârlar
* Lodos:
Kuzey Afrika daki yüksek basınç ve Hazar Denizi ndeki alçak basınç sonucu oluşur. Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde etkilidir. Akdeniz den geldiği için nemli ve sıcaktır. İç kesimlere sokulurken yükseltinin etkisiyle soğuyarak yağışa neden olur. Kış mevsiminde etkili olduğu bölgelerde, sıcaklığı artırarak kar erimelerine neden olur.

* Kıble:
Güneyden eser. İç kesimlerimizde etkili olur. Akdeniz Bölgesi nde nemli ve sıcak, iç kesimlerde ise, kuru ve sıcak olarak eser.

* Keşişleme (Samyeli):
30° enlemi çevresindeki dinamik yüksek basıncın etkisi sonucu oluşur. Suriye Çölü nden Güneydoğu Anadolu ya doğru eser. Sıcak ve kurudur. Bitkiler üzerinde kurutucu etkisi vardır.

c. Nem ve Yağışlar
* Türkiye de yağış dağılışı haritası ile yerşekilleri haritası karşılaştırıldığında, aralarında yakın ilgi bulunduğu tespit edilmektedir. 
* Türkiye de fazla yağış alan yerler (1000 mm. den fazla), Doğu ve Batı Karadeniz bölümleri ile bazı Batı ve Doğu Anadolu dağlarıdır. En fazla yağış alan yer Rize çevresidir. (2400 mm. den fazla) 
* Türkiye de orta derecede yağış alan yerler (500 mm - 1000 mm arası), Akdeniz, Ege, Marmara, Orta Karadeniz, Doğu Anadolu ve İç Anadolu nun kuzey kesimleridir. 
* Türkiye de az yağış alan yerler (500 mm nin altında), İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve yer yer Doğu Anadolu nun çukur yerleridir. En az yağış alan yer, Tuz Gölü çevresi ile Iğdır Ovası civarıdır. (250 mm nin altında)

  Basınç ve Rüzgarlar 
  Basınç:
Atmosferi oluşturan gazların yeryüzüne yaptığı etkiye basınç denir. Basınç barometre ile ölçülür. Basıncın değeri milibar (mb) denilen birimle belirtilir. Aynı basınca sahip olan noktaların birleştirilmesiyle oluşturulan iç içe kapalı eğrilere ise izobar adı verilmektedir. Atmosferin yeryüzüne yaptığı basınç her yerde aynı değildir.

Atmosfer basıncını etkileyen faktörler 

* Yerçekimi
Yerçekiminin etkisiyle gazlar Dünya yı çepeçevre kuşatmıştır. Yükseklere doğru çıkıldıkça ve alçak enlemlere doğru geldikçe yerçekimi azalır. Buna bağlı olarak basınç da azalır. Yerçekimi ile basınç arasında doğru orantı vardır. Yerçekimi arttıkça basınç artar, yerçekimi azaldıkça basınç azalır.

* Yükselti
Yükseldikçe basınç azalır. Bunun nedeni, yükseklere doğru çıkıldıkça Atmosfer i oluşturan gazların yoğunluklarının yerçekimi etkisiyle azalmasıdır. Basınç ile yükselti arasında ters orantı vardır. 

* Termik Etkenler (Sıcaklık)
Sıcaklığın artmasıyla hava genişler, hafifler ve yükselir. Yükselen havanın yere yaptığı basıncın azalmasıyla, alçak basınç alanları doğar. Sıcaklığın azalmasıyla soğuyan havanın hacmi daralır, ağırlaşır ve alçalır. Alçalan havanın yere yaptığı basıncın artmasıyla yüksek basınç alanları doğar. Bu şekilde, ısınma ve soğumaya bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine termik basınç merkezleri denir. Örneğin, Ekvator çevresi sürekli sıcak olduğundan, burada termik alçak basınçlar oluşmuştur. Kutuplar civarı ise, sürekli soğuk olduğundan burada da termik yüksek basınçlar oluşmuştur. Sıcaklık ile basınç arasında ters orantı vardır. 

* Dinamik Etkenler
Hava kütlelerinin alçalarak yığılması veya yükselerek seyrekleşmesi sonucunda ortaya çıkar. Örneğin, troposferin üst kısımlarında, Ekvator dan kutuplara doğru esen Ters (üst) Alize rüzgârları Dünya nın dönme hareketinin etkisiyle 30° enlemleri civarında alçalarak yüksek basınç alanlarını oluştururlar. Bununla birlikte, Batı ve Kutup rüzgârları da 60° enlemleri civarında karşılaşınca yükselirler ve burada alçak basınç alanlarını oluştururlar. işte, bu şekildeki hava hareketlerine bağlı olarak oluşan basınç merkezlerine de dinamik basınç merkezleri denir.

   Atmosfer basıncı, yere yaptığı basınç derecesine göre üçe ayrılır.
* Normal Basınç:
45° enlemlerinde, deniz seviyesinde, 0°C sıcaklıkta, 760 mm yüksekliğindeki cıvanın yaptığı basınca eşit olan atmosfer basıncına normal basınç denir. Bu basınç 1013 milibardır.

* Yüksek Basınç (Antisiklon):
1013 milibardan daha yüksek olan basınçlara yüksek basınç denir. Yüksek basıncın görüldüğü yerlerde alçalıcı hava hareketleri vardır.

* Alçak Basınç (Siklon):
1013 milibardan daha az olan basınçlara alçak basınç denir. Alçak basıncın görüldüğü yerlerde yükselici hava hareketleri vardır.

    Yeryüzündeki Sürekli Basınç Alanları
a) Termik Kökenli Basınç Alanları
*Ekvatoral Alçak Basınç Alanı (Tropikal Siklon)
Ekvatoral bölge üzerinde bütün Dünya yı kuşatan sürekli bir alçak basınç alanı uzanır. Bunun nedeni buraların devamlı ısınmasıdır. Bu basınç kuşağı kışın güneye, yazın da kuzeye doğru genişler.
* Kutuplar Yüksek Basınç Alanı (Polar Antisiklon)
Kutuplar yıl boyunca soğuk olduklarından, buralarda sürekli bir yüksek basınç alanı oluşmuştur. Bu basınç alanı kışın genişler, yazın da daralır.

b) Dinamik Kökenli Basınç Alanları
* Ekvator Üstü Yüksek Basınç Alanı (Subtropikal Antisiklon)
Ekvatoral bölgede, ısınarak yükselen hava kütleleri üst alizeler halinde kutuplara doğru eserken, gerek Dünya nın ekseni etrafında dönmesinden, gerekseyerçekimi ve soğumadan dolayı 30° enlemleri civarında alçalır. Sonuçta, bu enlemlerde yüksek basınç alanı oluşur.   
* Kutup Altı Alçak Basınç Alanı (Subpolar Siklon)
Batı ve Kutup rüzgârları, 60° enlemleri civarında karşılaştıktan sonra yükselirler. Sonuçta bu enlemlerde alçak basınç alanı oluşur.





Türkiyede Iklim Elemanları yazısı toplam 46371 defa okundu
Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya Sayfayı Yazdır    Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Türkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya
Türkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | CoğrafyaTürkiyede Iklim Elemanları | Coğrafya