Ağıtlar
Kategori : Türk Edebiyatı
AĞIT TANIMI:
Doğal afetler, ölüm, hastalık vb. çaresizlikler karşısında korku, heyecan, üzüntü, isyan gibi duyguları ifade eden ezgili ürünlerdir. Ağıt söyleme işine ağıt yakma, ağıt söyleyenlere ise ağıtçı denilmektedir.
* BEBEK AĞIDI
Bir gelinin çocuğu, göç giderken, devenin üzerinde, beşiği dallara takılıp da kalmış. Orada kuşlar parçalamışlar. Anası bu ağıdı söylemiş.
Elmalıdan çıktım yayan
Dayan hey dizlerim dayan
Emmilerin karşı varır
Kimi atlı kimi yayan
Harmancığın kayaları
Çanı çalar mayaları
Bek mi değdi ak bebeğim
Kara kurşun soyaları
Harmancıkta tütün tüter
Çıngırakta şahin öter
Derd üstüne dertler koyma
Benim derdim bana yeter
Deve de deveden yüce
Deveyi yüklettim gece
Yoklamadım ak bebeğim
Yurda varıp konmayınca
Deveyi deveyi çattım
Yuların boynuna attım
Yoklamadım konmayınca
Kayın babamdan hicab ettim
Havada bulut erişir
Kuzgunlar üleş belişir
Geri döndüm baktım idi
Çadırda düşman gülüşür
Bebeğin beşiği çamdan
Ustasın getirdim Şam'dan
Bey babası gelir avdan
Nenni bebek demedim mi
Kalkıp meme vermedim mi
Sana bebek diyen diller
Kalkıp meme veren eller.
Nenni de nenni
Bebeğimin beşiği bakır
Yuvarlandı takır takır
İçindeki Ebubekir
Sana bebek diyen diller
Kalkıp meme veren eller.
Nenni de nenni
Yekin kara maya yekin
Cevahirdir senin yükün
Çam dalında kaldı iklim
Sana bebek diyen diller
Kalkıp meme veren eller
Nenni de nenni
Bebek gider ava kuşa
Avcdar da köşe köşe
İçindeki billur şişe
Sana bebek diyen diller
Kalkıp meme veren eller.
Nenni de nenni.
* ABDİ BEY'İN AĞIDI
Aşağıdan gelen deve
Uğradırlar bizim eve
Sanki biz de gelin m'olduk
Yıkılası büyük eve
Mezarının böğrü delik
Kara kakul bölük bölük
Şöyle döndüm baktım idi
Abdi Beyim dünden ölük
Tabakada tütünüyüm
Döşeğinde hatunuyum
Kimse bana ellemez ki
Abdi Beyin yetimiyim
Evimizin uğru depe
Kır at gelir sele serpe
Kadan alayım gelinim
Daha uşakların körpe
Aşagıdan çam söküldü
Dalı budağı döküldü
Tez gelesin babam oğlu
Genç iken belim büküldü
Hasta arslan beyim hasta
Su verirler altun tasta
Gönenmesin dedi m'ola
Ak konağı yapan usta
Konakları ne pek yüce
Bekledirler uzun gece
Döndüremez Abdi Beyi
On dört molla sekiz hoca
Atları var at içinde
Eğri pukağı kıçında
Beyler düğüne gidiyor
Abdi Beyim yok içinde
* DÖNDÜ'NÜN AĞIDI
Dam altında kalan gelin ile kocasına validesinin söylediği ağıt.
Büyür oğlancığım büyür
Bu zaman adam mı uyur
Üstüne hezen uzanmış
İsmail Emmine çığır
Kurban olam beliğine
Çift ayaklı tuluğuna
Sabahılan eriversem
Ulaşırdım soluğuna
Gülgüllüm Gülün elması
Gökçek Döndü'mün gülmesi
Zor olur bacım zor olur
Yerine gelin gelmesi
Ezmeyilen üzmeyilen
Baş bağlar yazmayılan
Kolu boynunda dolalı
Gelin yatar özneyilen
Döndü'nün boyu kısarak
Civanın boyu beserek
İsa kahya düğün kurmuş
Yaldız altının keserek
* DUDU'NUN AĞIDI
Yedi evladı ölüp de bir tanesi kalmayan ananın söylediği ağıt.
Hacı Veli depik vurdu
Var mı bu Dudu'nun suçu
Ha yedinin birin verin
Allah ırızası uçun
Gitmez burada yatarım
Tamdıraya ses katarım
Benim evim bir post imiş
Başıma çeker yatarım
Avrat işini tutma mı
Oturup gelip gitme mi
Hacı Veli depik vurdu
Bebek oyuna gitme mi
Efendim okur kağıdı
Boğaza dakar saadı
Malım sana heba demiş
Var mı isbatı şahadı
Kadan alam Seyf-Al'aga
Efend'Ağam ne söyleyor
Savın beni emmim oğlu
Öksüz bebeğim ağlıyor
* HACI BEY AĞIDI
Ayvalıktan indim yayan
Dayan hey dizlerim dayan
Ödemişten gelin geldi
Uyan Hacı Beyim uyan
Evlerinin önü kavak
Kavaktan dökülür yaprak
Uyan Hacı Beyim uyan
Elim kına, başım duvak
Az giderim, uz giderim
Dere tepe düz giderim
Uyan Hacı Beyim uyan
Gelin geldim kız giderim
Odasında yanar ışık
Sofrasında gümüş kaşık
Atlayupta geçemedim
Ar ettim kaçamadım
Hizarına hizarına
Kuşlar konmuş mezarına
Hacı Beyin kır atını
Çekin sultan pazarına
Anam ağlar başın diye
Gelin ağlar aşım diye
Küçük kızlar pek ağlıyor
Meclisi güzel kardeşim diye
* HAÇIN AĞIDI
Tufan Beyin hemşiresini Haçın Ermenileri diri diri yüzerlerken söylenmiş ağıt.
Şu Haçının dağlarına
Lale sünbül bağlarına
Gine figanlar kopuyor
Kanberlinin beylerine
Haçında (...) kan pazarı
Var mı kitapta yazarı
Ben Haçını gezeceğim
Nerde şehidler mezarı
Kardaşımın adı Mehmed
Şu gavura edin minnet
Ben Allaha güvenirim
İnşallah mekanın cennet
İleri gel desem kızı
Elimin bir tek değneği
Sayıları (?) kaynatmışlar
Ete yapışmış gömleği
Biz de varıdı kardaş
Aleme sallardı zavur
Sayıları hep toplamış
Camsaroğlu koca gavur
Baş ucumda geziyorlar
İfademi yazıyorlar
Ayan olsun Tufan Beyim
Sağ adamı yüzüyorlar
Haçına da geldi Paşa
Sarığın doladı daşa
Bir saatçık mühlet verin
Yaşa Tufam Beyim yaşa
Yağ kazanını kurdular
Çocukları kaynattılar
Gün görmeyen hanımları
Süngü ile oynattılar
Genco Çavuşu yüzdüler
Özne gibi öğe öğe
Başkatibi öldürdüler
Değnek ile döğe döğe
Hançer bıçak açıcılar
Şimdi bizi kesiciler
Ayan olsun Yaşar Beyim
Oruçlu'yu basıcılar
* KIZILIMAK TÜRKÜSÜ
Gelin giderken Kızılırmak köprüsünün yıkılması
Altı kardeş idik bindirdik ata
Hürü'yü yolladık üç köyden öte
Kızılırmağa varınca oldu bir hata
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Gelini gelini benim yarimi
Evde kaynanası evi bezedir
Yolda kaynatası yolu gözedir
Gelinsiz haneyi kime bezedir
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Dalga vurdu göremedim boyunu
Atlılar da Kapaltı'nı dolaşır
Yengeler de kuzu gibi meleşir
Kara haber güveyiye ulaşır
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Gelini gelini benim yarimi
Köprüye varınca köprü yıkıldı
Üç yüz atlı birden suya döküldü
Nice yiğitlerin beli büküldü
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Gelini de anam benim yarimi
Tüfek getirin de şu kartalı vuralım
Dalgıç getirin de allı gelini bulalım
Biz gelinsiz nasıl köye varalım
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Dalga vurdu gtiremedim boyunu
Elinin kınası soldu mu ola
Gözünün sürmesi soldu mu ola
Evde kaynatası duydu mu ola
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Gelini gelini benim yarimi
Kızılırmak parça parça olaydın
Her bir parçan bir yerlerde kalaydın
Sen de benim gibi yarsız kalaydın
N'ettin Kızılırmak allı gelini
Dalga vurdu göremedim boyunu
* OSMAN'IN AĞIDI
İkiz kardeş askerde iken biri hastahanede ölüyor. Nöbetten geldiginde kardeşinin öldüğünü gören ikincisinin yaktığı ağıt:
Yazılı mezarın daşı
Hepisi feleğin işi
Dişim çıktı İnc'osmanım
Kara kura gördüm düşü
Kardaş bakar yüksek camdan
Kalbim arınmıyor gamdan
Ben ne diyem İnc'Osmanım
Gamlıların sorar benden
İstanbul'dan çıkar tatar
Kamçısını bana atar
Kardaşın yüzün görmedim
Selvinin dibinde yatar
Çanakkale geçeyim mi
Yeşil bayrak açayım mı
Beşinc'Ordu tabur olmuş
İnc'Osmanı seçeyim mi
İstanbul Yıldıza karşı
Üsküdar'da büyük çarşı
Ağlaşalım İnc'osmanım
Oturalım karşı karşı
* VİRAN ERZİNCAN
Sana dedik cansın can,
Enkaz altında nice taze kan,
Sızlar yara akar, damarda kan,
Viran oldu o güzel canım Erzincan...
Gözümde yaşlar oluk, oluk,
Döküldü sokağa hep çoluk, çocuk.
Çığlıklar acı, hava çok soğuk,
Titreme dik dur koca Erzincan...
Bakardım dörtyola mutlu, gururlu,
Nerdesin Selimoğlu, Vakıflar, Urartu.
Burası çiçekler, meyveler, güzeller yurdu,
Bahçede güllerin soldu Erzincan...
Fırat hüzünlü, bülbüller suskun,
On üç Mart doksanikide kırıldı çarkın.
Sendeleyen sarhoştan kalmadı farkın,
Deli olma kendine gel gülüm Erzincan...
Kiminin geliyor boğuk sesleri,
Boşlukta titriyor güzel elleri,
Ezilmiş başları, kırık belleri,
Cani olamazsın vefa Erzincan...
Sana can dedik, can alamazsın,
Bize hep böyle küs kalamazsın.
Umarız bir daha hiç sallanmazsın,
Baharın güz oldu viran Erzincan...
Kar üstünde ateş yanmaz mı sandın.
Bu günlerde ben işte bunu anladım
Allahıma dua edip çok yalvardım,
Tanrı aşkına bizi koru Erzincan...
Bu memleket geniş, dar sanmazdık,
Koca dairelere hiç sığmazdık.
Düşman yapsa asla aldırmazdık,
Bir çadıra mahkum ettin Erzincan...
Ayrıldık dostlardan bağrımız yanar,
Kalbimiz hüzünlü, yürekler kan ağlar.
Durdurun bu göçü ağlar, beyler,
Kovma diyarından bizi Erzincan...
Kırkbini verdik karnın doymadı,
Seksen üçte fidyeye asla kanmadı.
Bu İlkbaharda bize hiç acımadı,
Yüzlerce canı rehin aldı Erzincan...
Bu topraklar hasta, içten inliyor,
Kulaklar pür dikkat nabzın dinliyor.
Zamanla ne olacak kimse bilmiyor,
Kadersiz, güvensiz kalan Erzincan...
Dertli Kemal söyler, söyler ağlarım,
Güzel canlara ateş olur yanarım.
Elbet açar gazel döken bağlarım,
Olmadı baharın mutlu Erzincan,
Kara bayramların kutlu Erzincan...
Kaynak : T.C. Kültür Bakanlığı
Ağıtlar yazısı toplam 399 defa okundu
Bağlantılı Yazılar
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
Sayfayı Yazdır
Arkadaşına Gönder