Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji

Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji



Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
 
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı
Kategori : Bilim Fen Teknoloji

Amfetaminler ilaç olarak kullanılmalı mı

New Scientist dergisi özellikle ABD de ve batı ülkelerinde doktorların amfetaminleri gerek yetişkinlere, gerekse çocuklara bol keseden dağıttıkları haberini verdi ve onları bu tür ilaçların çekinceleri konusunda yeterli bilgiye sahip olmamakla suçladı. Sokaklarda "Kristal" olarak nitelendirilen amfetaminleri kullanmak, ABD deki uyuşturucu salgınına dönüştü. Ülkemizde de yeraltı dünyasının gençleri alıştırdığı amfetaminler konusunda ünlü İngiliz bilim dergisi New Scientist uyarıcı bir yazı yayımladı ve bu özellikle doktorların bu ilaçların yarattığı bağımlılığın farkında olmadan hastalarına ilaç olarak yazmalarını eleştirdi.. Dergi amfetamin bağımlısı bir kadının portresini çizdi: 39 yaşındaki Theresa Baxter, çekingen bakışlarla hafifçe gülümsediği vesikalık fotoğrafında olduğundan genç görünüyordu. Metamfetamin kullanımına bağlı olarak iki yıl önce kendini belli etmeye başlayan olumsuz etkiler zamanla yüzüne daha da çok yansıdı. Üç yıl sonra çekilen bir başka resimde Baxter artık tanınmaz bir haldeydi. Yaralarla kaplı yüzü bitkindi ve ince çizgiler artık derin yarıklara dönüşmüştü. Sımsıkı kenetlenmiş dudakları dökülen dişlerini gizliyordu. Cezaevindeyken Oregonian gazetesine verdiği bir demeçte,"Aynada kendime bakmaya dayanamıyorum," diye yakınıyordu.

Kokaini geçti
ABD amfetaminlerin yarattığı olumsuz etkilerin hiç de yabancısı değil. Son on yıl içinde uyuşturucu bağımlılığının giderek bir salgına dönüştüğü ve amfetaminlerin ülkenin bir numaralı uyuşturucusu kokaini bile gölgede bıraktığı belirtiliyor. 1992-2002 yılları arasında amfetamin bağımlılığına bağlı olarak tedaviye gereksinim duyanların sayısında çarpıcı bir artış meydana geldiğine tanık olunuyor. Amfetaminler dünyada en çok kullanılan uyarıcılar arasında Hint kenevirinden (cannabis- esrar) sonra ikinci sırada yer alıyor. BM tarafından yapılan istatistiklere göre, her yıl yaklaşık 26 milyon kişi bu tür uyarıcıları kullanıyor.

Küçük çocuklara bile
1990 lardaki çarpıcı artış inişe geçmekle birlikte, başta ABD ve Avustralya olmak üzere, birçok yerde amfetamin kullanımının bugün de rekor düzeylerde olduğu belirtiliyor. Amfetaminlerin yasadışı kullanımındaki artışla birlikte, bu uyarıcıların sağlığa zararlı etkileriyle ilgili araştırmaların sayısı da her geçen gün artıyor.
Durum böyle olunca, doktorların tedavi amacıyla yalnızca yetişkinlere önermekle kalmayıp küçücük çocuklara bile amfetamin önermeleri bir hayli şaşırtıcı. 2001 yılında yalnızca A.B.D de doktorların her ay 20 milyon kişiye amfetamin ya da benzer ilaçları önerdikleri belirtiliyor. Bu da, 90 lı yıllara kıyasla %500 ün üzerinde bir artış anlamına geliyor. Dünya çapında da benzer bir duruma tanık olunuyor. Öncelikle dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu (ADHD) ile narkolepsi tedavisinde kullanılan amfetaminler, felç geçiren hastalar üzerinde de deneniyor. Kimi araştırmacılar artık amfetaminlerin, tıpkı eroin bağımlılarında olduğu gibi, metadon bağımlıları için de idame tedavisi olarak kullanılmasını öneriyorlar. Gelgelelim amfetaminler böylesine zararlı iseler, bunların özellikle de çocuklara gelişigüzel verilmesi doğru mu? Kimi araştırmacılar şimdilerde bu konuyla ilgili birtakım bilgiler elde etmeye başladılar.

Keyif verici özellikte
Amfetaminler genellikle hızlandırıcı adıyla bilinen bir uyarıcı türü. Bu türün en çok bilinen örnekleriyse, gerek keyif gerekse tedavi amacıyla kullanılan, metamfetamin ve deksamfetamin. Doktorlar tarafından en sık önerilen amfetamin türevi ise, benzer davranışsal etkiler yaratan ancak kimyasal yapısı bir bakıma farklı olan metilfenidat (Ritalin). Tüm amfetamin türleri dopamin ve noradrenalin, kimi zaman da serotonin ve glutamat düzeylerini arttırmak suretiyle beyni etkiliyorlar. Bu da bireyi daha dikkatli, çok daha zinde ve enerjik kılarken, bir yandan da iştahını tıkıyor ve uyku gereksinimini azaltıyor. Bu tür ilaçların keyif verici özelliği de bundan kaynaklanıyor. Amfetaminlerin yanlış kullanımı kimi sakıncaları da beraberinde getiriyor. Bu tür ilaçlar bağımlılık yarattığı gibi, son zamanlarda yapılan kimi araştırmalar bu ilaçları kullananların beyinlerinde geriye dönüşü olanaksız hasarların meydana gelebileceğini ortaya koyuyor. Pozitron yayılımlı tomografi aracılığıyla yapılan taramalar amfetamin bağımlılarında beynin olumlu duygu ve planlamayla ilintili bölgelerindeki dopamin aktarıcı protein düzeylerinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Bu kişilerin liste ezberleme ve motor deneylerde de daha başarısız oldukları görülüyor.

Farklı etkileri var
Tedavi amaçlı amfetamin kullanımının da aynı ölçüde zararlı olup olmadığı ise henüz tam olarak bilinmiyor. Bağımlıların kullandığı doz kesin olarak bilinmemekle birlikte, uzmanlar bu dozun tedavi amacıyla önerilen dozun en az on katı olduğuna inanıyorlar. Ne var ki, bağımlıların kullandığı doz bilinse bile, bu uyarıcıların yasadışı kullanımıyla ilgili verilerden yine de kesin bir sonuca varılamayacağına dikkat çekiliyor.  Kimi toksinlerde doz ile verdiği zarar arasında doğrusal bir ilişki vardır. Ancak morfin gibi başka türlerde ilacın zararsız olduğu ve iyileştirici etki yarattığı bir oran söz konusudur. Gelegelelim, bu durumun amfetaminler için geçerli olup olmadığı da henüz bilinmiyor. Bu tür ilaçların kullanımında izlenen yol, hatta ilacın hangi bağlamda kullanıldığı bile kişinin üzerinde farklı etkiler yaratabilir. Bir ilaç kimi durumda güçlendirici ve ödüllendirici bir etki yaratırken, farklı koşullarda kullanıldığında zarar verebilir.

Dikkat eksikliği
İlaçların beyne ulaşma hızı da önemli bir başka unsur. Tedavi amaçlı uygulamalarda ilaçlar ağızdan alınırken, keyif amaçlı kullanımda bunlar genellikle sigara ve iğne yoluyla tüketilmekte. İlacın iğneyle aktarılması onun beyne daha hızlı gitmesine ve beynin uyum sağlama yetisini yitirmesine neden olur. Ağızdan alındığında zararsız olabilecek bir ilaç enjekte edildiğinde beynin zarar görmesine yol açabilir. Ne var ki, birtakım bulgular tedavi amaçlı kullanımın da tümden zararsız olmadığını ortaya koyuyor. Uzmanlar dikkat eksikliği tedavisinde kullanılan ve deksamfetamin içeren Adderall adlı ilacın kardiyovasküler bozukluklara, dolayısıyla da ölüme neden olabileceğine inanıyorlar. Öte yandan, sıçanlar üzerinde yapılan bir araştırma da bu tür ilaçların beyin gelişimini olumsuz etkileyebileceğini gözler önüne seriyor. Amfetamin ve Ritalin gibi ilaçlar tedavi amacıyla bu denli yaygın kullanılmakla birlikte, bunların yan etkileri konusunda çok az şey biliniyor. Bu oldukça garip bir durum. Üstelik, korkunç bir sorumsuzluk da. Çünkü doktorlar çocuklara kokain, eroin, ya da ecstasy öneriyor olsalardı, insanlar bu denli kayıtsız kalmazlar ve neler olup bittiğini tam olarak bilmek isterlerdi.





Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı yazısı toplam 5388 defa okundu
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji Sayfayı Yazdır    Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji
Amfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen TeknolojiAmfetaminler Ilaç Olarak Kullanılmalı Mı | Bilim Fen Teknoloji