Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim

Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim



Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
 
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber
Kategori : Eğitim

Diyabetli çocukların öğretmenleri için rehber

Diyabet nedir?

Bu broşür, öğretmenler, okul yöneticileri ve diyabetli çocuklarla gün boyu birlikte olan diğer tüm ilgili kişiler için hazırlanmıştır. Broşürün içinde diyabet ve tedavisi ile ilgili temel bilgiler bulunmaktadır. Diyabetli çocuklar, diyabet hakkında biraz daha fazla bilgi sahibi olabilirler, fakat diğer çocuklar ve bazı yetişkinler onların durumlarını anlamayabilirler. Diyabet, kandaki şekerin normal düzeyden yüksek olmasıyla ilgili bir hastalıktır. Diyabeti öğrenmeniz ve zaman zaman karşılaşabileceğiniz sorunlar hakkında bilgi sahibi olmanız, size ve öğrencinize yardımcı olacaktır. 

Pankreas
Diyabet hakkında edindiğiniz bilgileri gerekli durumlarda meslektaşlarınız ve öğrencilerinizle paylaşmanız, diyabetli çocuğun uyumunu kolaylaştırabilir. Bu paylaşımları yapmadan önce diyabetli çocuk ve ailesi ile bilgilendirmenin içeriğini ve zamanlamasını birlikte kararlaştırınız. Diyabetli hastaların kan şekeri yüksektir. Çünkü vücut, şekeri yeterli bir şekilde kullanamamaktadır. Bir başka deyişle diyabetli olanların hücrelerindeki şeker enerjiye dönüşememektedir. Normalde kanımızdaki şeker miktarı insülin hormonu tarafından dengede tutulur. insülin, pankreas adı verilen ve midenin arka kısmında yer alan bir bez tarafından salgılanır. İnsülinin en önemli görevi şekerin hücre içine girmesini sağlamak, dolayısıyla kan şekerini normal sınırlar içinde tutmaktır. Şeker ya şekerli yiyeceklerden, ya da ekmek, patates, makarna ve pirinç gibi karbonhidrat içeren gıdalardan sağlanır. Ayrıca karaciğer tarafından da üretilir. Karbonhidrat içeren gıdalar yendikten sonra kişinin kanındaki şeker düzeyi yükselir ve buna cevap olarak pankreastan insülin salgılanır. İnsülin, kan şekerinin ayarlanmasında önemli bir roloynar, özellikle kan şekerinin yükselmesini önler. Diyabetli çocukların pankreaslarında, insülin üreten hücrelerin tahrip olması nedeniyle insülin üretilememektedir. Yeterli insülin olmadığında vücut şekeri kullanamaz ve bu nedenle de diyabetli çocukların kan şekerleri yükselir. Kan şekeri yükseldiğinde fazla şeker idrarla kaybedilir. Bu da sık idrar yapmaya ve susamaya neden olur. Vücut, şekeri kullanamadığında yakıt kaynağı olarak yağları yakmaya başlar ve buna bağlı kilo kaybı olur. Bütün bunların sonucunda tanı konmayan ve tedavi edilmeyen diyabetli bir çocukta, susuzluk, sık tuvalet ihtiyacı, kilo kaybı ve yorgunluk gibi belirtiler oluşur.

Diyabetli çocukların tedavisi üç ana temele dayanır:
Diyabet tanısının yeni konduğu günlerde çocuk ve ailesi, insülin enjeksiyonlarının nasıl yapılacağını yeni öğrendiğinden sabahları enjeksiyon için daha fazla zaman harcayabilir. Bu da çocuğun bazen okula geç kalmasına neden olur.
1-Tıbbi beslenme tedavisi
2-Egzersiz
3-İnsülin

Diyabet tedavisinin amacı, kan şekerini normal sınırlara yakın tutmak, bir başka deyişle kan şekeri yüksekliğini (hiperglisemi) ve düşüklüğünü (hipoglisemi) önlemektir. Bütün diyabetli çocukların insülin enjeksiyonuna ihtiyacı vardır. insülin, sindirim enzimleri tarafından midede tahrip edildiğinden tabletler gibi ağızdan alınamaz. Okulda insülin enjeksiyonu ihtiyacı olan çocuklar, yetişkin birisinin yardımı olmadan da insülin uygulaması yapabilir. Diyabetli çocukların aldıkları insülin, yedikleri besinler ve aktivite miktarları bir denge içinde olmalıdır. insülin; insülin enjeksiyon kalemi, pompa veya enjektörle uygulanabilir. Hangi yöntemin kullanılacağı çocuğun yaşına, izlendiği hastaneye ve tanıdan sonra geçen süreye göre değişir. İnsülin enjeksiyonu kan şekerini düşürür. Bu nedenle besin alımıyla dengelenmelidir. Kan şekeri yüksek olan çocuklar sık idrar yapma ihtiyacı duyarlar. Diyabetli çocuğun ders sırasında tuvalete gitmek için sık sık izin istemesi önemli bir bulgudur. Bu durum sürekli oluyorsa çocuğun ailesine bilgi verilmelidir. Diyabet tedavisinin vazgeçilmez bir parçası da tıbbi beslenme tedavisidir. Yiyecek seçimleri kan şekerini normale yakın tutmaya yardımcı olur. Diyabetli çocuklara önerilen beslenme planı, aynı yaştaki çocuklarınkiyle benzerdir. Yemekler karbonhidratlı besinler temel alınarak hazırlanır. Şeker ve yağ oranı düşük, lif oranı yüksek yiyecekler tercih edilir. Diyabetli çocuklara yiyecek seçimi için yol gösterilmesi gereklidir.
Beslenme planında farklı yiyecekler arasında denge kurulmasına, özellikle de ekmek, pirinç, pasta, patates ve tahıl gibi karbonhidratlı besinlerin oranına dikkat edilmelidir. Öğrencinin velisinden çocuğun beslenme düzeni hakkında bilgi edininiz. Bu düzenin dışında, öğrenciniz ile ilgili gözlemlediğiniz farklı davranış ve tutumları velisi ile paylaşınız. Diyabetli çocuklar, gün içindeki kan şekeri dengesinin korunması için yemek aralarında ara öğün yeme ihtiyacı duyabilirler. Ara öğünlerde ne yenebileceği konusunda velisinden bilgi edininiz. Ara öğünlerin bazıları ders saatlerine denk gelebilir. Diyabetli çocukların ara öğünlerini rahatça yiyebilecekleri ortamları hazırlamaya özen gösteriniz. Sınıf içinde veya ders sırasında yemek yemenin diğer çocuklarca anlayışla karşılanması için diyabetli çocukların durumu sınıftaki arkadaşlarına açıklanmaııdır. Diğer bir önemli nokta ise ana ve ara öğünlerin zamanında yenmesidir. Diyabetli çocuk ana ve ara öğünlerini gün içinde belli saatlerde yemek zorundadır. Daha önce belirtildiği gibi bu durum, kan şekeri dengesinin sağlanmasına yardım eder. Ana veya ara öğün saati geciken çocuklarda kan şekeri düşer ve bu durum tehlikeli olabilir.

Hipoglisemi
Bir çocuğun hipoglisemi belirtileri göstermesi, diyabetli çocukların bakımı ile ilgilenen kişileri endişelendirir. Nadiren de olsa hipoglisemi çocukların bayılmasına (bilinç kaybına) neden olabilir. Genelolarak hipoglisemi vakalarının çoğunluğu, herhangi bir sağlık personeli yardımına gereksinim olmaksızın fark edilebilir ve tedavi edilebilir. Hipoglisemiye nelerin sebep olduğunu, belirtilerini ve nasıl tedavi edileceğini bilmek önemlidir.

Hipogliseminin sık görülen nedenleri:

*Ana veya ara öğünlerin atlanması ve geciktirilmesi
*Fazla egzersiz yapılması
*Fazla insülin yapılması

Hipoglisemi belirtileri

* Çok sıcak ve çok soğuk havalarda hipogliseminin daha sık meydana gelebileceği unutulmamalıdır.
* Solukluk, soğuk terleme 
* Titreme
* Çarpıntı
* Dudaklarda, parmaklarda ve dilde uyuşukluk
* Huzursuzluk
* Açlık hissi ve bulantı ii Halsizlik, yorgunluk
* Düşünememe, hafıza bozulması 

Kan şekeri düşen çocuklarda:

* Sarhoş gibi konuşma
* Denge sağlayamama
* Koordinasyon bozukluğu
* Başağrısı, kafa karışıklığı
* Davranış değişikliği
* Çift ve bulanık görme
* Bilinç bozukluğu, bayılma
* Havale geçirme görülebilir. 

Her çocuk farklı hipoglisemi belirtileri gösterebilir. Bu nedenle, öğretmenler hipogliseminin çocuğu nasıl etkilediğine dair ailesinden bilgi alabilir. Diyabetli bir çocuğun hipoglisemi olup olmadığından emin değilseniz en doğrusu çocukla konuşmak ve belirtilerin olup olmadığını daha yakından incelemektir. Hipoglisemiden şüphelenilirse hipoglisemi varmış gibi davranılmalıdır. Hipoglisemi tedavisinde ilk yapılacak şey, çocuğa şeker veya şeker içeren bir sıvı vermektir. Bu şekilde çocuğun kan şekeri yükseltilir. Hipoglisemi belirtileri gösteren bir çocuk tek başına şekerli besin aramaya gönderilmemelidir.
Hipoglisemi tedavisi sırasında neler yapılmalıdır?

Hafif hipoglisemide

0-6 yaş arası  5 gr  (1 kesme şeker)
6-12 yaş arası  10 gr  (2 kesme şeker)
12 yaş üzeri  15 gr  (3 kesme şeker)
şekerli su olarak içirilir veya ağızda eritilir.
Bunun dışında meyve suları, diğer şekerli içecekler (normal gazoz, kola vs), şekerlemeler, kısacası şeker içeren her şey hafif hipogliseminin tedavisinde kullanılabilir. Eğer 15-20 dakika sonra hala kendini kötü hissediyorsa aynı miktar tekrar alınmalıdır. Diyet içecekler hipoglisemi tedavisinde kullanılmaz. Hipoglisemi anında çikolata ve dondurma gibi tatlılar kullanılabilir, ancak bunların içerdiği yağ, mide boşalmasının gecikmesine neden olacağından kan şekerini şekerli sıvılara göre daha geç yükseltir.
Kan şekeri yükseldikten sonra yeniden düşmesini önlemek için şunlar yapılmalıdır:
a) Bir çay bardağı veya su bardağı süt verilir.
b) Ara veya ana öğün saati ise bu öğün hemen yenir.
Bunlar yapıldıktan sonra kan şekeri tekrar kontrol edilmeli ve çocuk bir süre dinlendirilmelidir.

Ağır hipoglisemide

Çocukta hipoglisemi sonucu bilinç kaybı (baygınlık) veya havale geçirme (nöbet) var ise buna ağır hipoglisemi denir.
Bu durumda aşağıdakilere dikkat edilmelidir:
Çocuğa ağızdan bir şey verilemez, çünkü boğazına kaçarak solunum yolunu tıkayabilir.
Bilinci kapalı hipoglisemik çocukta yanağın içine süzme bal, tanesiz reçel sürülmesi yararlı olabilir.
Glukagon hemen kas içine enjekte edilir. Glukagon 6 yaşından küçük çocuklarda yarım doz, 6 yaşından büyük çocuklarda tam doz olarak bacaktan kas içine yapılır ve çocuk en yakın hastaneye götürüıür. Glukagon genellikle kan şekerini 15 dakika içinde yükseltir. Bu arada çocuk kendine gelmiş ve bilinci açılmış ise ağızdan şeker ve sonrasında ara öğün veya süt verilir. Eğer glukagon etki etmemiş ise hastanede damardan şekerli serum verilerek kan şekeri normale getirilir. 

Hipogliseminin düzelmesi

Ağır hipoglisemi bulguları gösteren çocuklar, hızlı ve doğru bir şekilde tedavi edildiklerinde kısa bir süre içinde kendilerine gelirler. Hipoglisemi genellikle 15 dakika içinde düzelir. Hipoglisemi sonrası çocuklarda bulantı, yorgunluk ve baş ağrısı görülebilir. Hipogliseminin, diyabetle yaşamanın bir parçası olduğu unutulmamalı ve diyabetli çocuğun bakımı ile görevli herkesin hipoglisemi tedavisi konusunda tedbirli olması sağlanmalıdır.

Kan testleri

Diyabetli çocuklar kan şekerlerini basit bir yöntemle ölçebilirler. Buna kan testi denir. Kan testi için önce parmak delinir ve bir damla kan, şeker ölçme çubuğunun ucuna damlatılır. Bu çubuk kan şekeri ölçme
cihazı (glukometre) tarafından okunur ve cihazın ekranından kan şekeri düzeyi görülür. Diyabetli çocuklar glukometrelerini yanlarında taşırlar ve ihtiyaç duyduklarında kan şekerlerini 2-3 dakika içinde ölçebilirler. Kan şekeri sınıfta, okul servisinde veya uygun olan herhangi bir yerde ölçülebilir.  Bazı çocuklar sık kan şekeri ölçümü yapmak Zorundadırlar ve bu nedenle okulda da kan şekerlerine bakarlar. Çocukların okulda kan şekeri ölçmeye ihtiyaçları olup olmadığı aileleri ile konuşulmalıdır. Hipoglisemi belirtileri olan bir çocukta emin olmak için kan şekerine bakılabilir. Kan şekeri ölçüm cihazını öğrenmeniz faydalı olabilir.

Kaynaklar:
NOVO NORDİSK
1.Diyabet ve sağlıklı beslenme; 2000; Emel Özer Lü. istanbul Tıp Fakültesi iç Hastalıkları A.B.D. Diyabet Bilim Dalı ve Türk Diyabet Vakfı
2.İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hasta Okulu Yayınları
3.Standarts of medical care in diabetes -2006 Diabetes Care. Vol: 29, suppl 1; January 2006.
4.Çocuklarda, adolesanlarda ve genç erişkinlerde tip 1 diyabet. Dr. Ragnar Hanas;
Türkiye Diyabet Vakfı yayınları-2, 2001




Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber yazısı toplam 4704 defa okundu
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim Sayfayı Yazdır    Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim
Diyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | EğitimDiyabetli çocukların öğretmenlerine Rehber | Eğitim