Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi

Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi



Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi
 
Tabgaç Devleti
Kategori : Dünya Tarihi

Tabgaç Devleti
Tabgaçların Kökeni ve Dili
IV. yüzyıl sonlarına doğru Kuzey Çin de kudretli bir siyasî teşekkül meydana getiren, Çinliler in T o-ba dedikleri topluluğu Türkler Tabgaç diye anmışlardır. Orhun kitabelerinde sık sık adı geçen ve Gök-Türk yolu ile Bizans kaynaklarına da intikal eden (Taugast) = Tabgaç kelimesi Çin manasına da alınmıştır. Çünkü Gök-Türkler in ilk zamanlarında Türkler ce büyük tanınan bu sülale Çin de hüküm sürmekte idi. Aslında Türkçe olup, ulu, muhterem, saygıdeğer manasını ifade eden Tabgaç tabiri bazı Karahanlı hükümdarları tarafından unvan olarak (Tafgaç, Tamgaç) kullanılmıştır. Kaşgarlı Mahmud un, Türkler den bir bölük olduğunu kaydettiği Tabgaç lar Çin yıllıklarına göre Asya Hunları ndan bir kısımdır. Sülalenin resmî tarihinde (Wei-shu) de Mete Han eski T o-ba (Tabgaç) hükümdarı olarak gösterilmiştir.

Ayrıca Tabgaçlar ın örf-adet ve geleneklerinden çoğu: Kurt efsanesi, mağara, dağ, orman kültleri, göç efsanesi vb. Türkler le ilgili bulunduğu gibi, dillerinin de Türkçe olduğunu ortaya koyan deliler vardır: Bitegçin (Bitikçi, kâtip, hariciye nazırı), kapugçin (kapıcı, hacib), atlaçın (atlı, süvari birliği), tabagaçın (yaya, piyade birliği), kurakçın (koruyucu, muhafız kıtaları), yamçın (posta sürücüsü), aşçın (aşçı, matbahçı başı), törü (kanun töre) vb. Çin kaynaklarında geçen bu kelime ve tabirler aynı zamanda Tabgaçlar ın devlet idaresi ve ordu kuruluşları hakkında da bilgi verir durumdadır. Bununla beraber, bu Türk devletinde oldukça büyük ölçüde Moğollar ın da yer aldığı anlaşılıyor. Araştırmalarda Tabgaçlar a bağlı kabilelerden kimlikleri tespit edilebilenlerin yarısından fazlasının Moğol menşeli olduğu neticesine varılmıştır. Ancak Moğollar, diğer Çinli halk ile birlikte şüphesiz teb a durumundadır.

Tabgaç Devleti nin Siyasi Gelişimi
Çinli lerin Wei adını verdikleri bu sülalenin kurucusu olarak bilinen Şa-mo han dan itibaren 70 yıl kadar uğraşarak Ta-t ong bölgesindeki mahalli hükümetçikleri idareleri altına alan Tabgaçlar ın büyük devlet halinde gelişmesi Kuei zamanında (385-409) verimli topraklara sahip Doğu Çin in Hsien-pi lerden zapt edilmesi ile (409) olmuştur. Başkenti P ing-Ç eng şehri (kuzey Şan-si de Tai bölgesinde) olan devlet bir yandan Pekin yakınlarına, bir yandan Huang-ho nehri dirseğinin güneyine kadar uzanmıştı. Kuzey istikametinde, kudretli bir siyasî teşekkül halinde beliren H yen-bi (Hsien-pi) lerin varisi Moğol menşeli, Juan-Juan lar yüzünden, ciddî bir genişleme olamıyordu. İki devlet arasında, bazen çok şiddetli mücadele 150 yıl kadar sürmüştür.

Büyük Hükümdar Tai-Wu
Hükümdar Sseu (409-423) den sonra Çin in başkentleri Lo-yang ve Cha ang-an bugün (Si-ngan-fu) ı ele geçirerek hakimiyetini sarı Nehir bölgesine yayan ve bütün Kuzey Çin i tek idarede birleştiren büyük hükümdar T a-o (T ai-wu) devrinde (424-452) Tabgaç Devleti en parlak çağını yaşadı.  427 de Hun Hia krallığını alan ve Juan-juan ları mağlup ederek bugünkü İç Moğolistan ı istila eden (436) T ai-wu, 439 da Kansu daki son Hun Krallığını (Pei-Liang) ortadan kaldırdıktan sonra, İç Asya ya yönelerek Karaşar, Kuça şehirlerini himayesine bağladı (448). Böylece ünlü ipek yolu güzergahı tekrar Türk hakimiyetine girmiş oldu. T ai-wu, Çin askerinin taydan ve düveden farksız olduğunu söylüyor ve kendisi Börü (= Kurt, Çince şekli Fo-li) lakabını taşıyordu.

İmparatorluk merkezini Türk hayat şartlarına oldukça uygun gelen bozkır bölgesinde (kuzey Şan-si) tutan T ai-wu, o sıralarda Çin de yayılmakta olan Budizm in Türkler arasında nüfuz kazanmasını önlemeğe çalışıyor, idaresi altındaki Çin topraklarında bile Budistlerin dini faaliyetlerini kontrol ediyordu. Tapınaklarda âyinler dışında din propagandasını yasaklayan bir emirname çıkarmış (438) ve 446 da emre riayet etmeyenlerin şiddetle takibini emretmişti. T ai-wu nun Türk bünyesini ve seciyesini Budizm in bozucu tesirinden korumak maksadını güden bu tutumun mana ve değeri daha sonra anlaşıldı.

Tai-Wu Sonrası: Çinlileşme Süreci ve Yokoluş
Tedbirlerin ehemmiyetini fark edemeyen halefleri zamanında, hatta Budizm in himayesi cihetine gidildi. İmparator Siun (452-465) ile gelişmeğe başlayan bu durum, daha sonra büsbütün hızlanarak Tabgaç topluluğunun Çinlileşmesine zemin hazırladı. 493 te başkenti bozkır bölgesinden eski Çin merkezi Lo-yang a nakleden İmparator Hong (471-499), Türk töresine karşı ağırlık verdiği soysuzlaşmayı 495 yılında Türk örf, adet, geleneklerini, Tabgaç dilini ve hatta yazışmalarda Türkçe tabirlerin kullanılmasını yasaklamakla tamamladı.

Buna karşı çeyrek asır kadar devam eden tepkiler bastırıldı. Kiao (499-517) dan sonra idareyi devir alan imparatoriçe Hu (ölm. 528) Budizm e o kadar düşkün idi ki, yabancı memleketlerdeki dindaşları ile de alakalanıyordu. 520 ye doğru Hindistan da Ak-Hun hükümdarı Mihiragula yı ziyaret ettiğini gördüğümüz Çinli Budist rahip bu kraliçenin arzusu ile seyahat ediyordu. Tabiatıyla Tabgaç iktidarı da gittikçe gücünden kaybetmekte idi. Devlet 535 e doğru Kuzey (Tai de) ve Batı (Cha ang-an da) Weileri adı ile ikiye ayrıldı ve aralarında mücadele başladı. Kısa zaman sonra bütün arazileri Çinli hanedanlara intikal etti (550-556).




Tabgaç Devleti yazısı toplam 3908 defa okundu
Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi Sayfayı Yazdır    Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Tabgaç Devleti | Dünya Tarihi
Tabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya TarihiTabgaç Devleti | Dünya Tarihi