Attila Dönemi | Türklerin Tarihi

Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin Tarihi Attila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin Tarihi



Attila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin Tarihi Attila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi
 
Attila Dönemi
Kategori : Türklerin Tarihi

Attila nın İmparator Olması

Attilla yalnız değildi. Memleketi büyük kardeşi Buda (Bleda) ile birlikte idare ediyordu. Fakat, kaynaklardan anlaşıldığına göre, eğlenceden hoşlanan, enerjisi kıt Buda ikinci planda kalmış, devleti ciddi bir hükümdar vasfını taşıyan kardeşine bırakmıştı. Ordu ve dış münasebetlerin tanzimi Attila nın elinde idi. Amcaları Aybars (doğu kanadının kralı ) ve Oktar (batı kanadının Kralı) olarak, Rua zamanındaki yerlerini muhafaza ediyorlardı. Bu itibarla, iddia edildiği gibi bir iktidar rekabeti bahis mevzuu olmadıktan başka, Buda da iktidar hırsı ile yanan Attila tarafından ortadan kaldırılmış değildi. Attila nın yardımcısı sıfatı ile 11 yıl Hun İmparatorluğu nun idaresine katılan Buda 445 de eceli ile ölmüştür.

Margus Barışı
434 yılı baharında Hun sınırlarına gelen Bizans elçilerini Attila, Tuna ile Morava nehrinin birleştiği yerdeki Konstantia (tam karşısında Margus kalesi bulunuyordu) surları önünde, at üzerinde karşıladı ve dinlenmelerine dahi izin vermediği elçilerin biri konsül-general, diğeri seçkin bir diplomat olan başkanlarına, taleplerini, barış şartları olarak yazdırdı. Konstantia barışı (veya bazılarına göre Margus barışı) diye anılan bu anlaşmanın ihtiva ettiği başlıca maddelere göre Bizans bundan böyle Hunlar a bağlı kavimlerle müzakerelere, ittifaklara girişmeyecek, Hunlar dan kaçanlara -esir alınmış Bizans tebeası dahil- iltica hakkı tanınmayacak, Bizans elinde bulunanları iade edilecek (Grek asıllı olanlar için fidye verilebilecek), ticari münasebetler yine belirli sınır kasabalarında devam edecek ve Bizans ın ödemeye taahhüt ettiği yıllık vergi iki misline (700 libre altın) çıkarılacaktı.
II. Theodosios un aynen kabul ettiği bu anlaşmanın hükümleri icabı olarak Hunlar a iade edilen kaçakları Attila daha Bizans ülkesi içinde, Trakya da, Karsus (Bulgaristan da Hirsovo) kalesinde astırdı. Bu durum Hunlar arasında olduğu kadar Bizans ta,. Roma da ve diğer kavimler arasında Attila adının dehşet saçan bir otoritenin timsali haline gelmesine yardım etti. Bundan sonra Attila imparatorluğunun doğu bölgelerinde, hiç atından inmemek üzere aylarca süren bir teftiş gezisi yaparak, İtil (Volga) kıyılarındaki Şara-ogur ların (Ak-Ogur, Türk boyu) ayaklanma teşebbüsünü bastırdı (435). Batı kanadının sıklet merkezi Tuna etrafında, doğu kanadının sıklet merkezi Dinyeper havalisinde olduğu tahmin edilen bu tarihlerde Hun İmparatorluğu nda, kaynaklardan takip edilebildiği kadar, şu kavimler yer almışlardı.

Hun Devletine Bağlı Kavimler
a.  Germen (doğudan batıya): Doğu Gotları, Gepidler, Suebler, Markomanlar, Kuadlar, Heruller, Rugiler
b- Islav (orta ve batı Rusya da): Venedalar, Antlar, Sklavenler.
c-  İranlı (Kafkaslar dan Tuna ya kadar, dağınık halde): Alanlar, Sarmatlar, Başternalar, Neurlar, Skirler, Roxolanlar.
d- Fin-Ugor (Ural dan Baltık a kadar): Çeremisler, Mordvinler, Meryalar, Veşiler, Çudlar, Estler, Vidivariler.
e- Türk: İmparatorluğun her tarafına yayılmış olarak, Hunlar, Karadeniz kuzey düzlüklerinde Üç-ogur, ve Beş-ogurlar, Volga ya doğru Altı-ogur, Şara-ogurlar, daha kuzeyde Ağaçeri (Akatzir, Agazir) ler, Volga nın doğusunda Sabarlar ve başka Türk kütleleri.
 
Hunların Batı Roma ya Yardımı
Sayıları 45 e varan çeşitli dil ve soydan olan bu kavimler eski Türk devlet sistemine göre yalnız siyasi bir birlik teşkil etmekte, yabancı kavim veya zümreler ancak reisleri, şefleri veya kralları vasıtası ile imparatorluğa bağlı bulunmakta idi. İmparatorlukta sükunet hakimdi. 442 yılında Hun orduları başkumandanı (Genel Kurmay Başkanı) Onegesius (Onügez) ile Attila nın büyük oğlu İlek tarafından bastırılan Agaçeri isyanı dışında bu sükunet bozulmamıştı. Halbuki Roma İmparatorluğu nda, Kavimler Göçü dolayısıyla hareket halinde olan kavimlerin bulundukları yerlerde ve geçiş yolları üzerinde geniş ölçüde tahribat yapması, yerli halkın mahsulatının zorla ellerinden alınması vb. yüzünden patlak veren ve genişleyen köylü isyanları (Bagaudalar) nizam ve asayişi iyice sarsmış, buna karşı Roma Patricius Aetius vasıtası ile, bir kere daha Hunlar a müracaat zorunda kalmıştı. İki yıl kadar süren mücadele sonunda Attila nın gönderdiği Hun müfrezeleri yardımı ile isyancı elebaşılar Aetius tarafından ortadan kaldırıldı ise de (436), bu defa da Kral Gundikar idaresinde Belçika bölgesine saldıran Burgondlar la savaşmağa mecbur olundu.
Bilhassa Necker nehri boyunca ceryan eden bu muharebelerde Hun ordusuna batı kanadı kralı Oktar kumanda ediyordu ki, rivayete göre, 20 bin Burgond savaşçısının öldüğü bu Hun-Burgond mücadelesi Almanlar ın meşhur Nibelungen destanlarına mevzu teşkil etmiştir. Bütün Germania nın  zaptının tamamlayan bu savaşlar neticesinde 436 yı takip eden yıllarda şu kavimlerin de Türk idaresine alındığı anlaşılmaktadır: Franklar, Türingler, Longobardlar. Hun hakimiyetinin Okyanus adaları na, yani Kuzey Denizi ve Manş kıyılarına ulaştığı, hadiseler çağdaş tarihçi Priskos tarafından kaydedilmiştir.

Attila nın Bizans Politikası ve I. Balkan Seferi
440 dan itibaren Attila Bizans a karşı baskıyı artırdı. Çünkü II. Theodosios, Kostantina antlaşmasının hükümlerine aykırı olarak Hunlar dan kaçanları iadede ağır davranıyor, hatta bunlardan bazılarını yüksek makamlara getiriyordu. Mesela Got menşeli Hun firarisi Arnegisclus u general rütbesi ile Trakya da Hun sınırında vazifelendirmişti. Müşterek Pazar yerlerinde Grek tacirleri Hunları altadıyorlardı. Margus piskoposu, Kostantia civarında, kıymetli madenlerden yapılmış silahları ve ziynet eşyası ile birlikte gömülen Hun büyüklerinin mezarlarını soymuş, bu davranış Hunları infiale sevk etmişti. Nihayet Bizans yukarıda adı geçen Agaçeriler isyanında tahrikçi rol oynamıştı. Diğer taraftan Kuzey Afrika Vandal Kralı Geiserikh, Akdeniz deki harekatının engelleyen Bizans a karşı Attila dan yardım istemişti. Bu sebeplerle ve Margus un zaptı ile başlayan Attila nın idaresindeki I. Balkan seferi (441-442), Singidunum (Belgrad) ve Naissus (Niş) üzerinden Trakya ya doğru gelişirken, Batı Roma nın tavassutu neticesinde hızını kesti. Aetius bundan böyle Theodosios un antlaşma şartlarına riayet edeceğini garantilemek üzere kendi oğlu Karpilio yu Hun sarayına rehine olarak göndermişti. Bu sefer sonunda Tuna boyundaki kaleler Hun idaresine geçmiş, daha geri hatlardaki tahkimat yıktırılmış, Balkanlar da Hunlar a karşı durabilecek mukavemet yuvaları dağıtılmıştı.

Attila: Tanrı nın Kılıcı
445 de Buda nın ölümü üzerine tek başına Hun imparatoru olan Attila iktidarının zirvesine yükselmekte idi. Batı Asya ile Orta Avrupa ya hakimdi. Her iki Roma nın durumları meydanda idi. Attila ya karşı koyabilecek bir kuvvetin kalmayışı, bir psikolojik belirti olarak, o çağlarda dünya hakimiyetinin timsali sayılan, savaş tanrısı Ares in kılıcını Attila nın ellerine verdi. Priskos a göre, uzun zamandan beri kayıp olan bu kutlu kılıç bir Hun çobanı tarafından bulunarak Attila ya getirilmişti. Artık dünyanın fethi yakındı, zira bu kılıç vasıtası ile yeryüzüne hükmetme yetkisinin Tanrı tarafından Attila ya verildiğine inanılıyordu.
 
II. Balkan Seferi ve Anatolius Barışı
Bu duruma ilaveten Bizans ın kaçakları geri vermekte ağır davranması, yıllık vergiyi ödemede isteksizliği 2. Balkan seferinin açılmasına sebep oldu (447). Attila nın idaresi altında birkaç noktadan Tuna yı geçen ordular, iki koldan ilerleyerek kaleleri Sardica (Sofya), Philippopolis (Filibe), Marcianopolis (Preslav), Arcadiopolis (Lüleburgaz) müstahkem mevkileri ve şehirlerini zapt ede ede ve Teselya da Termopil e kadar geniş bir daire çizdikten sonra, Bizans başkentini kuşatmak üzere Athyra (Büyük Çekmece) ye ulaştığı zaman orada, barış yapmak için Theodosios un süratle gönderdiği, Magister ve Patricius, Attila tarafından kabul edildi ve anlaşmaya varıldı (Anatolius barışı). Buna göre Tuna nın güneyinde beş günlük mesafedeki yerler askerden arındırılacak, Bizans harp tazminatı olarak 6000 libre altın ödeyecekti. Ayrıca yıllık vergi üç katına (2100 libre altın) çıkarılmıştı.

Attila ya Suikast Teşebbüsü ve Attila nın
İmparator Theodosius a Unutulmaz Cevabı
Bizans bakımından en ağır şart yıllık vergi idi. Her sene bu kadar altın tedarik edilmesi İmparatorluğun takatini aşıyordu. Şaşırdığı anlaşılan Theodosios, sarayındaki ileri gelenlerin de tavsiyeleri ile, garip bir kurtuluş yolu buldu: bir suikast ile Attila yı ortadan kaldırmak. Başında Edekon (Türk) ile Orestes (Pannonialı bir Romalı) nın bulunduğu Hun elçilik heyeti ile birlikte Bizans başkentinden Attila nın devlet merkezine yani Orta Macaristan a doğru yola çıkan, suikast tertibinden habersiz tanınmış hukuk bilgini Maximinos başkanlığındaki ve bıraktığı notlarla, başta Attila ve çağı olmak üzere 5. asır Avrupa Türk tarihini teferruatlı bir şekilde öğrenmemize yardım eden katip Priskos un dahil bulunduğu Bizans elçilik heyetine, gizli planı gerçekleştirmeğe memur, gizli vazifeli Bigilas da katılmıştı. Heyet 448 yılı yazında Hun başkentine geldiği zaman, durumdan Edekon vasıtası ile haberdar olan Attila, yaptığı aleni sorgu neticesinde Bigilas a maksat ve faaliyetlerini itiraf ettirdi, Bizanslılar ın hiçbirine dokunmadı. Fakat Theodosios a hitaben yazdırdığı şu mesajı hususi elçi ile imparatora yolladı: Theodosios, Attila gibi, asil bir babanın oğludur. Attila babası Muncuk tan aldığı asaleti muhafaza etmiş, fakat Theodosios Attila nın haraçgüzarı olmakla köle durumuna düşmüştür. Theodosios kölelik haysiyetini de koruyamamıştır, çünkü efendisinin canına kıymak istemiştir . Attila yı teskin etmek üzere Bizans tan, derhal, yukarıda adı geçen Anatolius ile magister ve kançılar Nomus başkanlığında ikinci bir heyet yola çıkarıldı. Bu elçiler Hun başkentinde Attila yı tahminlerin aksine, sakin ve yumuşak buldular. Zira Hun dış siyaseti değişmekte idi. İmparator Theodosios un şahsında Bizans ı tamamen kendi idaresine bağlı kabul eden Attila, artık Batı Roma ya yönelme zamanının yaklaştığı kanaatine varmış bulunuyordu.
Batı Roma ya esasen son askeri destek 439 yılında yapılmış, ondan sonra yardımlar kesilmişti. Batı Roma Hun Devletine yıllık vergisini muntazaman ödemekle beraber, durumun farkında olan Başkumandan Aetius, muhtemel bir Hun-Roma çatışmasına hazırlanmakta idi: Barbar larla münasebetlerini düzeltmiş onlardan aldığı ücretli askerlerle, Türk usulünde, çoğu süvari birliklerinden kurulu ordular teşkiline girişmiş, Hunlar a bağlı bazı kavimlerle gizli temaslar aramaya başlamıştı. Buna karşılık Attila da, 443 yıllarında tekrar alevlenen ve Galya dan İspanya ya da sıçrayan köylü isyanları ile yakından ilgileniyor, Roma ya karşı Vandallarla işbirliği imkanlarını araştırıyordu. O da, şüphesiz, Roma İmparatorluğu ve barbar lardan meydana gelen bütün bir Batı dünyası ile hesaplaşacağı için işin ehemmiyet ve azametini takdir etmekte idi.

Attila nın Yeni Batı Roma Politikası
448 lerden itibaren iki yıl kadar süren Hun siyasî ve askerî hazırlığı tamamlanınca Attila ilk diplomatik taarruzunu Roma ya yöneltti: İmparator III. Valentinianus un kız kardeşi olup, vaktiyle kendisi ile evlenmek arzu ederek nişan yüzüğü gönderen ve 425 den beri imparator hukukuna haiz olduğunu göstermek üzere Augusta ünvanı ile anılan, delişmen tabiatlı Honoria yı zevceliğe kabul ettiğini bildirdi ve çeyiz olarak da, imparatorluğun onun hissesine düşen yarısını veya Augusta nın kocası sıfatı ile Roma İmparatorluğu nun idaresine iştirak hakkı istedi. Önce oyalama yolunu tutan Valentinianus ile Aetius un teklifi nihayet açıkça red etmeleri büyük Hun seferini meşru duruma soktu. Ren kıyılarındaki Ripuar Frankları ve Vizigot larla ilgili bir iki anlaşmazlık da savaş havasını olgunlaştırdı.

Campus Mauriacus Savaşı
451 başlarında Orta Macaristan dan batıya doğru harekete geçen Hun kuvvetlerinin mevcudu 90-100 bini Türk bir o kadarı da Germen ve Islav olmak üzere 200 bin kişi kadardı. Hun orduları Şubat-Mart aylarında Ren nehrini üç noktadan aşarak Galya ya girdiği sırada, Aetius un kumandasında İtalya dan Galya ya gelerek, Hun düşmanı barbar ların sağladığı takviyelerle sayısı 200 bine yükselen Roma ordusu da kuzey istikametinde hızla ilerliyor., Mettis (Metz) i (7 Nisan) ve Durocortorum (Rheims) i zapt eden Hun orduları, bu günkü Paris yakınındaki Aurelianum (Orleans) şehrine ulaştığı zaman, Aetius da oraya yetişmiş bulunuyordu. Fakat karşılaşma Attila nın Türk savaş planına daha uygun gördüğü Campus Mauriacus (Troyes şehrinin hemen batısında Champangne ovasında) oldu (20 Haziran 451). Dünya nın iki yarısının birbirinin üzerine yüklendiği, nihayet 24 saat süren ve her iki tarafın çok kayıplar verdiği (kaynaklarda yüzbinlerce ölü) muhakkak olan bu büyük savaşta kimin galip geldiği hala münakaşa mevzuudur. Batılı tarihçiler, Attila nın yenildiğini söylerler ve buna Roma kuvvetlerini imha edilmeden Hunlar ın çekildiğini delil gösteriler.
Ancak savaş günün akşamı Roma ordusu dağılmıştı, birlikleri arasında irtibatı kayıp eden başkumandan Aetius bile Hun kıtaları arasına düşmüş, güçlükle kurtulmuş, ertesi gün erken saatlerde, Batı Got ordusu, savaşta ölen kıral Theodorik in oğlu Thurismund idaresinde, muharebe meydanını terk etmiş, ağır kayıplara uğrayan Frank kuvvetleri de onları takip etmişti. Ayrıca bu savaşta Atttila nın gayesine ulaştığı da aşikardı. Batıyı hakimiyetine alabilmek için Roma İmparatorluğu nun insan ve asker deposu durumunda olan Galya barbarlarını safdışı etmek isteği ile önce Galya ya yürümüş ve neticede Roma nın bu tabii müttefiklerinin savaş gücünü kırarak, Roma yı desteksiz bırakmağa muvaffak olmuştu. Ünlü Aetius un Roma da gözden düşmesi bunun neticesi idi.
Ordularını Galya ortasından oldukça sağlam ve disiplin içinde 20 gün kadar bir zaman başkent bölgesine getirebilen Attila kudret ve korkunçluğunu muhafaza ettiğine göre, Campus Mauriacus ta Batı İmparatorluğunun ne kazandığı Roma da sık sık sorulan suallerdendi. Nitekim, daha bir yıl geçmeden Attila İtalya seferine başladığı zaman Roma nın Hunlar a karşı çıkacak kuvveti kalmamıştı. Hadiselere çağdaş Prosper Tiro (Papa I. Leon un katibi) nun kaydettiğine göre Aetius, mukavemet imkansızlığı dolayısıyla, imparator Valentinianus u İtalya yı terke teşvik etmekte idi.

Attila nın İtalya Seferi ve Ölümü
Papa, diz çöküp yalvardı ve Attila Roma'yı da bağışladı
Attila 452 baharında 100 bin kişilik ordusunu Julia Alpleri nden geçirerek bu günkü Venedik düzlüğüne indirdi. Oradaki meşhur Aquileia kalesini zapt ettikten sonra Po ovasına girdi. Aemilia bölgesini işgale başlayıp Roma İmparatorluğu nun o zaman başkenti Ravenna yı tehdit etmesi meselenin nihayete erdirilmesine kafi geldi. Saray endişeli, halk telaşlı, senato ne olursa olsun barış yapmak kararında idi. Kilise de bu arzuya katıldı. Süratle bir heyet hazırlandı. Hitabeti ile meşhur Papa I. Leon (Büyük Leon) başkanlığındaki heyet, Mincio ırmağının Po nehrine döküldüğü düzlükte ordugahını kurmuş olan Attila tarafından kabul edildi. Papa, imparator ve bütün hristiyan dünyası adına, büyük Türk başbuğundan Roma yı esirgemesini rica etti. Beş yıl kadar önce büyük bir kuvvetle Çekmece ye kadar geldiği halde nasıl İstanbul u tahrip etmekten kaçınmış ise, Papa nın ağzından Roma nın teslim olduğunu öğrendikten sonra eski medeniyet merkezini korumayı vazife sayan Attila, muzaffer ordusu ile başkentine dönerken, şüphesiz tıpkı Bizans gibi, Batı Roma İmparatorluğu nun da kendi iradesine bağlandığı kanaatinde idi.
Priskos un 448 de Hun başkentinde Batı Roma elçilerinden duyarak belirttiği gibi, şimdi sıra Sasaniler de idi. Oranın da himayeye alınması ile dünya hakimiyeti gerçekleşecekti. Fakat bu Attilaya nasip olmadı. İtalya seferinden dönüşte, rivayete göre zifaf gecesinde ağzından kan boşanmak suretiyle öldü (453). Yaşı 60 civarında idi.

Attila nın Özellikleri
Attila, milletlerin hafızalarında ölümsüzlüğü ulaşmış tarihin nadir şahsiyetlerinden biridir. Hatırası etrafında İtalya da, Galya da, Germen memleketlerinde, Britanya da, İskandivanya da ve bütün orta Avrupa da asırlarca ağızdan ağıza dolaşan efsaneler türemiş, romancılara, ressamlara, heykeltıraşlara, mevzu olmuş; hakkında en  çok kitap yazılan şahsiyetlerden biri durumuna yükselmiş, tiyatro yazarlarına, kompozitörlere ilham vermiş, adına bir düzineye yakın opera bestelenmiştir. Son yarım asırda yapılan tarafsız tarih araştırmaları onun, Hıristiyan ortaçağının taassup kokulu uydurmaları ile ilgisi bulunmadığını, Nibelungen destanları başta olmak üzere, çağdaş kayıtların onu iyilik sever, babacan, çok yüksek vasıfta bir hükümdar olarak tanıdığını ortaya koymuştur.

Attila'nın ölümü
Gökyüzünde yaş yağdıran bir bulut
Güneş yaslara bürünmüş batıyor...
Altın, gümüş ve çelikten bir tabut
Bu tabutta Hun güneşi yatıyor.
Attila, İtalya seferinden döndükten sonra, bütün dünyayı hükmü altına almak için  son bir sefere daha çıkmak istiyordu. Bütün Batı ellerinde idi. Bütün Doğu'yu da ellerine almak için, İran'da hüküm süren Sasanî'leri, itaat altına almayı,vergiye bağlamayı düşünüyordu. Fakat İran seferini yapamadı. İtalya seferinden sonra, dolunaylı bir gecede, sarayında büyük bir toy-düğün yapan Attila, o gece İldiko adında çok güzel bir prensesle evlenmişti. O zifâf gecesinde, bir iç kanama sonunda, ağzından burnundan kan gelerek öldü (453). Cesedi inceleyen kam, "Suikast yok, ağabeyi Buda (Bleda) da aynı hastalıktan ölmüştü." dedi.
Attila'nın ölümü Hunları mateme boğdu. Ama, o, milletlerin hafızalarında ölümsüzlüğe ulaşmış bulunuyordu. Rivayete göre onu, iç içe üç tabuta koydular. Birinci tabut, güneş gibi parlayan altından yapılmıştı. Çünkü o Hunlar'ın güneşi idi. İkinci tabut kuyruklu yıldızın kuyruğu gibi parlayan gümüşten idi. Çünkü o, çok nadir görülen bir kuyruklu yıldız idi. Üçüncü tabut çifte su verilmiş demirden yapılmıştı. Çünkü çelik gibi kuvvetliydi. Altın, gümüş ve çelikten yapılan bu üç katlı tabut, Attila'ya ait silahlar ve değerli eşyalarla birlikte ve çok büyük bir yoğ töreni ile, Tisza nehrinin adacıklarından birine gömüldü. Küçük ada derin olarak kazılmış, sonra nehrin yatağı değiştirilerek üzerinden geçirilmişti. Böylece mezarını kimse bulamayacak, soyamayacaktı. Ve gerçekten hâlâ bulunamadı.




Attila Dönemi yazısı toplam 8073 defa okundu
Attila Dönemi | Türklerin Tarihi Sayfayı Yazdır    Attila Dönemi | Türklerin Tarihi Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Attila Dönemi | Türklerin Tarihi
Attila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin TarihiAttila Dönemi | Türklerin Tarihi