Hatayi | şairler Yazarlar

Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler Yazarlar Hatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler Yazarlar



Hatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler Yazarlar Hatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar
 
Hatayi
Kategori : şairler Yazarlar

HATAYİ

Siyasal yanıyla da, dinsel inançlarıyla da, gizemciliğiyle de, ozanlığıyla da önemli bir kişiliği olan Şah İsmail Safavi, şiirlerini "Hatayi" takma adıyla yazmış, söylemiştir. Hatayi, asıl adıyla Şah İsmail, 1486'da doğmuştur. Erdebilli Şeyh Safiyeddin soyundan gelir. Anasının babası olan Uzun Hasan ölünce, İran ve Azerbeycan'da karışıklıklar çıkmış, Şah İsmail bu karışıklıklardan, ayaklanmalardan  yararlanarak, dillerini konuştuğu, kültürlerini benimsediği "Şii-Alevi Türkmen aşiretleri"ni çevresinde toplamış, 1502'de Azerbaycan'ı ve Irak'ı ele geçirmiş; kendisini şah ilan etmiştir. Böylece "Şii-Alevi"liği temsil eden. Şah  İsmail, Sünniliğin temsilcileri olan Yavuz Sultan Selim ile Özbek Hanı Şiybanı karşı karşıya gelmiştir. Aynı zamanda şeyh de olan Şah İsmail, "şeyh"lik ile "şah"lığı da birleştirmiştir. Bu "Şii-Alevi" kesimle, "Sünni" kesimin karşı karşıya gelmesi, doğal olarak savaşlara yol açmıştır. Şah İsmail, 1510'da Merv'de Özbek Hanı Şiybani'yi yenmeyi başarmış, Horasan'ı almış ama 1514'te Birinci Selim'in önünde Çaldıran'da yenilmiştir. Böylece başkent Tebriz ile Musul'a dek bütün Irak'ı yitirmiştir. Bundan sonra da savaşlar sürmüş ise de, Şah İsmail, kurduğu devletin sınırlarını daraltmak zorunda kalmıştır.
Şah İsmail (Hatayi) 1524'te Erdebil'de ölmüştür. Kendisinin hem aruzla Farsça, hem de Azeri Türkçesiyle, Türk halk şiiri gelenekleri doğrultusunda heceyle yazılmış şiirleri vardır. Hatayi'nin, edebiyat alanında asıl ünü, önemi, Türkçe olarak yazdığı, halk şiiri geleneklerini yürüten şiirlerindedir. Bu yanıyla Anadolu'da büyük etkinliğini sürdürmüştür. Elbette, özellikle Şii-Alevi kesimler üzerinde. Hatayi, bu şiirleriyle Anadolu'da Şii-Alevi'liği yayma amacında olan demeleri ve nefesleriyle güçlü, etkin bir ozan olarak kendisini kabul ettirmiştir. "Dehname" adlı bir mesnevisi ve "Divan"ı vardır. "Hatayi Divanı"nı, Sadeddin Nüzhet Ergun derlemiş, yayımlamıştır (1946, 1956).

---

VARDIM KIRKLAR YAYLASINA

Vardım kırklar yaylasına
Gel berü hey can dediler
Yüz sürdüm ayaklarına
Gir işte meydan dediler

Kırklar bir yerde durdular
Yerlerinden yer verdiler
Meydana sofra serdiler
El lokmaya sun dediler

Erenler gönlü ganidir
Yuduğu kalbi arıdır
Gelişin kandan bellidir
Söyle ey ihvan dediler

Gir semaa bile oyna
Silinsin pak olsun ayna
Kırk yıl bir kazanda kayna
Daha çiğsin yan dediler

Gördüğünü gözün ile
Söyleme sen sözün ile
Andan sonra bizim ile
Ol sen de mihman dediler

Düşme dünya mihnetine
Talip ol Hak hazretine
Ab-ı Kevser şerbetine
Parmacığın ban dediler

Şah Hatayi'm nedir halin
Dua edip kaldır elin
Kesegör kıybetten dilin
Cülemiz yeksan dediler

            &

AÇILDI CENNET KAPISI

Açıldı cennet kapısı
Girebilirsen gel beri
Kıldan incedir köprüsü
Geçebilirsen gel beri

Can melek canıdır
Ten Süleyman tenidir
Suyum arslan kanıdır
İçebilirsen gel beri

Bahçelerin gülüyüm
Ayn-ı cem bülbülüyüm
Kırk kapı kilidiyim
Açabilirsen gel beri

Hatayi'm eyder heman
Dağı bürüdü duman
İşte İncil ü Kur'an
Seçebilirsen gel beri

            &

ŞU DÜNYANIN ÖTESİNE

Şu dünyanın ötesine
Vardım deyen yalan söyler
Baştan başa safasını
Sürdüm deyen yalan söyler

Ark kazarlar arkın arkın
Felek çevirmede çarkın
Bu dünyada mal ü mülküm
Vardır deyen yalan söyler

Kur'agaçta olur gazel
Kendi okur kendi yazar
Ahdi bütün hüsnü güzel
Vardır deyen yalan söyler

Avcılar avlarlar bazı
Hakk'a ederler niyazı
Daim beş vakit namazı
Kıldım deyen yalan söyler

Şah Hatayi'm der varılmaz
Varılsa da gelinmez
Rehbersiz bir yol alınmaz
Aldım deyen yalan söyler

            &

İÇMİŞEM BİR DOLU OLMUŞUM AYIK

İçmişem bir dolu olmuşum ayık
Düşmüşüm daglara olmuşum geyik
Sana derim sana sürmeli geyik
Kaçma benden kaçma avcı değilim

Avcı değilim ki düşem izine
Kaça kaça kanlar indi dizine
Sürmeler mi çektin kömür gözüne
Kaçma benden kaçma avcı değilim

Sana derim sana geyik erenler
Bize sevda sana dalga verenler
Dilerim Mevla'dan onmaz vuranlar
Kaçma benden kaçma avcı değilim

Eyder Şah Hatayi'm uçan kaçandan
Zerrece korkmazız bu tatlı candan
Gidip da'vac' olma atana benden
Kaçma benden kaçma avcı değilim

---




Hatayi yazısı toplam 3308 defa okundu
Hatayi | şairler Yazarlar Sayfayı Yazdır    Hatayi | şairler Yazarlar Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Hatayi | şairler Yazarlar
Hatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler YazarlarHatayi | şairler Yazarlar