Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi

Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi



Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
 
Cumhuriyetin Ilanı
Kategori : Cumhuriyet Tarihi

Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923)

Saltanatın kaldırılmasının ve Lozan Barış Anlaşması'nın ardından TBMM'de en çok tartışılan konulardan biri, yeni devletin niteliği sorunuydu. Kendisi bir hükümet olan TBMM'nin ayrı bir hükümeti ve bu hükümet yönetecek bir başbakanı bulunmaması, meclis içinden bakanların seçiminde adayların gerekli oyu sağlamakta güçlük çekmeleri, sürekli sorunlara yol açmaktaydı. 27 Ekim 1923'te Ali Fethi (Okyar) Bey başkanlığındaki hükümetin istifası ve Cumhuriyet Halk Partisi grubunun yeni hükümet listesi üstünde anlaşmaya varmaması üstüne, Atatürk 28 Ekim gecesi arkadaşlarını toplayarak sorunun gerçek çözümüyle ilgili düşüncesini açıkladı ve İsmet İnönü'yle o gece, devletin niteliğinin cumhuriyet olduğunu saptayan bir yasa tasarısı hazırladı. Ertesi gün TBMM, yapılan işin "çoktan doğmuş olan çocuğun adını koymak" olduğunun milletvekillerine açıklanmasından sonra, saat 20.30'da Anayasa değişikliğini kabul ederek cumhuriyeti ilan etti ve oybirliğiyle alınan bu karardan sonra cumhurbaşkanı seçimine geçeek, gene oybirliğiyle Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı seçti.

Mustafa Kemal Paşa,1921 Anayasası'nın ilk maddelerinde yer alan "Hâkimiyet kayıtsız şartsız milletindir" ve "Millî iradeyi millet namına temsil eden tek yetkili organ Türkiye Büyük Millet Meclisi'dir " ifadelerini daima "Cumhuriyet" şekliyle yorumlamıştır.
Gerçekten de 1921 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu ile kurulmuş olan siyasî rejim geniş anlamı ile Cumhuriyet'ten başka bir şey değildi. Ancak Cumhuriyet resmen ilân edilmemiş ve devlet başsız bir şekilde kurulmuştur .
26 Ekim 1923'de ortaya çıkan bir hükûmet buhranı sonucu Başvekil Fethi Bey istifasını vermişti. 28 Ekim akşamı Çankaya'da yeni hükûmet teşekkülü ile ilgili çalışmalar sırasında Cumhuriyetin ilanı kararlaştırıldı. Toplantı sonrasında Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa ile birlikte 1921 anayasasının bazı maddelerini değiştiren değişikleri tespit ettiler. 29 Ekim 1923 günü konu önce Halk fırkası grubunun öğleden sonraki oturumunda gündeme geldi. Mustafa Kemal Paşa'nın bir gün önce tespit ettiği değişiklikler uzun görüşmelerden sonra kabul edildi. Kanun teklifi, Kanun-i Esasi encümeni tarafından usulen incelenerek meclise sunuldu. TBMM 29 Ekim 1923 tarihinde 364 sayılı kararla Cumhuriyeti ilân etti. Cumhuriyetin ilânı ile 1921 Anayasası'nın 1,2,4,10,11 ve 12. maddeleri şu şekilde değiştirilmîştir.
Birinci maddeye "Türkiye Devleti'nin şekl-i hükûmeti Cumhuriyettir" cümlesi eklenmiştir.
İkinci madde; "Türkiye Devletinin dini İslâm, resmî lisanı Türkçedir" şekliyle tespit edilmiştir. Bu madde 1921 Anayasası'nda mevcut olmayıp ana yasamıza ilk defa girmiştir.
Dördüncü madde; Türkiye Devleti Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur. Meclis, hükûmetin ayrıldığı idare konularında Bakanlar Kurulu vasıtasıyla yönetir.
Onuncu madde; Türkiye Cumhurbaşkanı Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından ve kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir. Cumhurbaşkanlığı görevi yeni Cumhurbaşkanının seçilmesine kadar devam eder. Görev süresi biten Cumhurbaşkanı yeniden seçilebilir.
On birinci madde; Türkiye Cumhurbaşkanı devletin başkanıdır. Bu sıfatla gerekli gördükçe Meclis'e ve Bakanlar Kurulu'na başkanlık eder.
On ikinci madde; Başbakan, Cumhurbaşkanı tarafından ve meclis üyeleri arasından seçilir. Diğer bakanlar, Başbakan tarafından ve yine Meclis üyeleri arasından seçildikten sonra Cumhurbaşkanı tarafından hepsi birden Meclis'in onayına sunulur. Meclis toplantı hâlinde değil ise, onaylama Meclis'in toplantısına bırakılır.
Yapılan bu önemli değişiklerden sonra aynı gün Cumhurbaşkanlığı seçimi yapılarak, Mustafa Kemal Paşa yeni Türk Devletinin ilk Cumhurbaşkanı olmuştur. 30 Ekim 1923'te ise Malatya Mebusu İsmet Paşa, M. Kemal Paşa tarafından Başbakan olarak atanmış ve yeni kabine teşekkül ettirilmîştir.




Cumhuriyetin Ilanı yazısı toplam 19280 defa okundu
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi Sayfayı Yazdır    Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi Arkadaşına Gönder

Bağlantılı Yazılar
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi
Cumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet TarihiCumhuriyetin Ilanı | Cumhuriyet Tarihi